W ramach priorytetowych kierunków wsparcia obszarów wiejskich UE, zdefiniowano cztery osie:
O? 1: Poprawa konkurencyjno?ci sektora rolnego i le?nego
O? 2: Poprawa ?rodowiska naturalnego i obszarów wiejskich
O? 3: Jako?? ?ycia na obszarach wiejskich i ró?nicowanie gospodarki wiejskiej
O? 4: Leader

Powy?sze kierunki wsparcia w pe?ni odzwierciedlaj? potrzeby Polski w zakresie rozwoju obszarów wiejskich i ustanawiaj? podstawowe sfery, wokó? których zostan? zaprogramowane szczegó?owe instrumenty wsparcia.

O? 1: Poprawa konkurencyjno?ci sektora rolnego i le?nego
Bior?c pod uwag? niski stopie? specjalizacji gospodarstw rolnych, niedoinwestowanie w zakresie infrastruktury produkcji rolnej i rozdrobnienie struktury obszarowej, które przek?ada si? na mniejsz? efektywno?? produkcji, konieczne b?dzie zapewnienie odpowiednich instrumentów wsparcia i poniesienie nak?adów finansowych na pokrycie kosztów, dostosowuj?cych gospodarstwa rolne do rosn?cych wymaga? wspólnotowych (w tym zwi?zanych z ochron? ?rodowiska) oraz wzmo?onej presji konkurencyjnej ze strony producentów z innych krajów unijnych oraz krajów trzecich. Na ten cel zostan? zaplanowane dzia?ania wspieraj?ce proces restrukturyzacji gospodarstw rolnych i wzmocnienie kapita?u rzeczowego, przy mo?liwo?ci ograniczenia wsparcia dla gospodarstw najwi?kszych. Ponadto instrumenty wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich powinny by? skierowane na dalsz? popraw? konkurencyjno?ci przemys?u spo?ywczego, w szczególno?ci w odniesieniu do mikro i ma?ych przedsi?biorstw, oraz wsparcie kreowania warto?ci dodanej podstawowej produkcji rolnej.
Poprawa konkurencyjno?ci sektora rolnego b?dzie równie? realizowana poprzez zapewnienie wsparcia w zakresie jako?ci produkcji, polepszania infrastruktury wsi i tworzenia grup zrzeszaj?cych producentów rolnych. W odniesieniu do zasobów ludzkich na obszarach wiejskich, w Polsce istnieje potrzeba szerokiego wsparcia w zakresie zdobywania wykszta?cenia i podnoszenia kwalifikacji.
Podnoszenie poziomu wykszta?cenia i kwalifikacji b?dzie realizowane poprzez kszta?cenia zawodowe, dzia?ania informacyjne i szkoleniowe oraz umo?liwienie korzystania z us?ug doradczych. Wsparcie to obejmowa? b?dzie zarówno sektor rolny
jak i le?ny. Dotychczasowe dzia?ania prowadzone przez doradztwo na rzecz rolników i mieszka?ców wsi, skupione by?y g?ównie na przygotowaniu rolników do integracji z UE oraz umo?liwieniu korzystania z pomocy ze ?rodków wspólnotowych. W zwi?zku z nowymi wyzwaniami istnieje potrzeba zwi?kszenia zaanga?owania doradztwa do podnoszenia kwalifikacji i wiedzy w zakresie nowoczesnego gospodarowania, zarz?dzania gospodarstwem jako przedsi?biorstwem, stosowania zasady wzajemnej zgodno?ci (cross-compliance), norm produkcji, zdrowia publicznego, dobrostanu zwierz?t, jako?ci ?ywno?ci, stosowania dobrej praktyki rolniczej i le?nej zgodnej z ochron? ?rodowiska oraz czynnej ochrony zasobów przyrody. Poprawa konkurencyjno?ci rolnictwa wymaga koncentracji ziemi przez usprawnienie przep?ywu gruntów rolnych z gospodarstw nieefektywnych, b?d? w ogóle nieu?ytkowanej rolniczo, do gospodarstw sprawnych. Niezb?dna jest tak?e modernizacja techniczna gospodarstw (zarówno o technologiach industrialnych, jak i zrównowa?onych), rozwini?cie us?ug produkcyjnych, tworzenie sprawnych ?a?cuchów produkcyjno-handlowych zw?aszcza w zakresie produktów markowych, obejmuj?cych wszystkie ogniwa - od laboratoriów naukowych do handlu i gastronomii. Z kolei, w celu przyspieszenia odpowiednich przekszta?ce? strukturalnych, zostan? zaplanowane instrumenty wsparcia skierowane do m?odych rolników, jak równie?zapewnione zostan? ?ród?a utrzymania osobom w wieku przedemerytalnym, rezygnuj?cym z dzia?alno?ci rolniczej.

O? 2: Poprawa ?rodowiska naturalnego i obszarów wiejskich
Zgodnie z nowoczesn? koncepcj? modelu rolnictwa, uwzgl?dniaj?c? wyniki Rady Europejskiej z Göteborga, które wprowadzi?y problematyk? zrównowa?onego rozwoju jako warunek konieczny do osi?gni?cia pozosta?ych celów dotycz?cych wzrostu gospodarczego - poza podstawow? funkcj?, jak? jest produkcja artyku?ów rolnych - obszary wiejskie pe?ni? wa?n? rol? w zakresie ochrony ?rodowiska, w tym ochrony zasobów wodnych i gleb, kszta?towania krajobrazu, ochrony i zachowania siedlisk
oraz ró?norodno?ci biologicznej. Dobry stan ?rodowiska naturalnego i ró?norodno?? biologiczna Polski wyró?nia si? na tle innych krajów Europy. W zwi?zku z tym wprowadzone zostan? odpowiednie instrumenty wsparcia oraz zach?ty dla rolników, które b?d? sprzyja?y zachowaniu i poprawie stanu siedlisk przyrodniczych i ostoi gatunków, stanowi?cych dobro publiczne. Cel ten b?dzie realizowany poprzez bezpo?rednie dzia?ania, zwi?zane z odpowiednimi praktykami rolniczymi w obr?bie gospodarstwa, takimi jak promowanie zrównowa?onego sposobu gospodarowania, odpowiednie u?ytkowanie gleb i ochrona wód, kszta?towanie struktury krajobrazu, przywracanie walorów lub utrzymanie stanu cennych siedlisk u?ytkowanych rolniczo. W tym aspekcie szczególne znaczenie maj? obszary obj?te sieci? Natura 2000 oraz obszary, na których b?d? realizowane dzia?ania zgodne z Ramow? Dyrektyw? Wodn? (2000/60/WE) w zakresie wspólnotowego dzia?ania w dziedzinie polityki wodnej.
Tego typu wsparcia b?d? dodatkowo synergicznie uzupe?niane poprzez instrumenty zwi?zane z ró?nicowaniem dzia?alno?ci gospodarczej w kierunku pozarolniczym, np. zwi?zane z dzia?alno?ci? turystyczn?, rzemie?lnicz?, us?ugow?, itp. Zachowanie i dobry stan ?rodowiska obszarów rolnych, w tym osi?gni?cie i utrzymanie dobrego stanu wód i gleb, wi??e si? mi?dzy innymi z utrzymaniem ci?g?o?ci ich u?ytkowania rolniczego, tradycyjnego u?ytkowania ??k i pastwisk. Dotyczy to tak?e obszarów, gdzie ze wzgl?du na utrudnienia wynikaj?ce z obecno?ci gruntów s?abszej jako?ci oraz po?o?eniu na stokach oraz w pa?mie podgórskim i
górskim, jest to ma?o op?acalne. W rejonach tych istnieje ryzyko marginalizacji i zaprzestania dzia?alno?ci rolniczej na gruntach rolnych o s?abszej jako?ci. W zwi?zku z tym szczególne tam konieczne b?dzie zapewnienie wsparcia dla u?ytkowania rolniczego. Planowany obszar do obj?cia instrumentami sprzyjaj?cymi unikaniu marginalizacji i zaprzestania dzia?alno?ci rolniczej na gruntach rolnych o s?abszej jako?ci pokrywa ponad 53% powierzchni kraju. Poprawa ?rodowiska i zrównowa?one u?ytkowanie obszarów wiejskich wi??e si? nie tylko z gruntami rolnymi, ale równie? z lasami. W tym celu planowane s? instrumenty, które przyczyni? si? do zwi?kszenia stopnia lesisto?ci w Polsce, poprzez przeznaczanie gruntów rolnych (u?ytkowanych i od?ogowanych) do zalesienia. Wi?kszo?? mo?liwych do realizacji dzia?a? zwi?zanych z ochron? ?rodowiska naturalnego ma charakter wieloletni, a ich realizacja b?dzie w sposób trwa?y wp?ywa? na zrównowa?ony i wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich. Ze wzgl?du na uniwersalny charakter dzia?a? i zró?nicowan? ofert?, z instrumentów wsparcia b?d? korzysta?y zarówno silne i dobrze zorganizowane gospodarstwa, jak równie? mniejsze, funkcjonuj?ce w sposób tradycyjny, tj. przy du?ych nak?adach pracy w?asnej i niewielkiej presji na ?rodowisko.

O? 3: Jako?? ?ycia na obszarach wiejskich i ró?nicowanie gospodarki wiejskiej
Poprawa jako?ci ?ycia na obszarach wiejskich jest celem, który ??czy si? zarówno z podstawowymi kierunkami rozwoju ekonomicznego i spo?ecznego gospodarstw rolnych poprzez wzmocnienie potencja?u ekonomicznego, restrukturyzacj? i modernizacj?, jak i dobrymi warunkami do ?ycia pod wzgl?dem jako?ci ?rodowiska i krajobrazu, infrastruktur? spo?eczn? i techniczn?. Instrumenty dost?pne w ramach Osi 3 uzupe?niaj? priorytety zdefiniowane w ramach pierwszych dwóch osi i w sposób synergiczny mog? pozytywnie oddzia?ywa? na mieszka?ców obszarów wiejskich. Pobudzanie dzia?alno?ci gospodarczej na obszarach wiejskich b?dzie po?rednio wp?ywa? tak?e na mo?liwo?? koncentracji produkcji rolniczej i przej?cia ludno?ci zwi?zanej z rolnictwem do pracy w innych sektorach gospodarki, a co za tym idzie – tworzy? warunki dla przekszta?ce? wewn?trz sektora rolnego, w tym zw?aszcza redukcji bezrobocia ukrytego, powi?kszania area?u gospodarstw rolnych, ich modernizacji, poprawy konkurencyjno?ci i ukierunkowania rynkowego produkcji. Pierwsza grupa dzia?a? dotyczy ró?nicowania dzia?alno?ci gospodarczej. W Polsce te dzia?ania stanowi? ogromn? szans? dla mieszka?ców obszarów wiejskich, przede wszystkim ze wzgl?du na du?e zasoby ludzkie i wysoki poziom bezrobocia. Do najwa?niejszych zada? nale?y zwi?kszanie warto?ci dodanej do produktów np. poprzez konfekcjonowanie, stymulowanie rynku produktów lokalnych i regionalnych, turystyki, handlu, doradztwa, us?ug. W tym kontek?cie priorytet stanowi zapewnienie pracy i dochodów przez rozwój dzia?alno?ci pozarolniczej. Niskie dochody wynikaj?ce z niedostatecznego wykorzystania zasobów pracy rodzin wiejskich to podstawowy problem spo?ecznoekonomiczny. Rolnictwo b?dzie absorbowa? coraz mniejszy zasób si?y roboczej, za? strategiczna wizja zak?ada utrzymanie ?ywotno?ci obszarów wiejskich. W zwi?zku z tym ci??ar zatrudnienia wiejskich zasobów pracy powinny przejmowa? dzia?alno?ci nierolnicze. Z tego punktu widzenia szczególnie istotne jest wszechstronne wsparcie dla procesu tworzenia pozarolniczych miejsc pracy na wsi oraz u?atwiania zatrudnienia w lokalnych o?rodkach miejskich dla osób ze wsi. W procesach rozwoju obszarów wiejskich szczególna rola przypada w?a?nie o?rodkom miejskim – jako podstawowym miejscom, w których ludno?? wiejska mo?e znale?? miejsca pracy i podwy?szy? poziom edukacji i umiej?tno?ci oraz znale?? zaspokojenie potrzeb zdrowotnych i aspiracji kulturalnych. Szczególne znaczenie w tym kontek?cie ma wspieranie rozwoju tych funkcji ma?ych miast i wybranych o?rodków gminnych, które zwi?zane s? bezpo?rednio z procesami restrukturyzacyjnymi na obszarach wiejskich, w tym w szczególno?ci us?ug zdrowotnych, edukacji na poziomie szkolnictwa ?redniego, rozwoju ma?ych firm w sektorach pozarolniczych, turystyki przyjazdowej, funkcji uzdrowiskowych. Drug? grup? stanowi? instrumenty maj?ce na celu popraw? jako?ci ?ycia. Dotycz? one odnowy wsi, poprawy stanu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. W pe?ni uwzgl?dniaj? one wa?ne funkcje spo?eczne i kulturalne, co z pewno?ci? przyczyni si? do polepszenia jako?ci ?ycia i mo?e stanowi? dodatkowy czynnik, kszta?tuj?cy przemiany strukturalne i przeciwdzia?aj?cy depopulacji, a wr?cz tworz?cy silniejsze poczucie identyfikacji mieszka?ców z obszarów wiejskich z ich regionem wraz z jego tradycjami i warto?ciami.

O? 4: Leader
LEADER jest podej?ciem przekrojowym, umo?liwiaj?cym realizowanie i wdra?anie celów przede wszystkim Osi 3. Celem Osi 4 jest aktywizacja mieszka?ców obszarów wiejskich poprzez budowanie potencja?u spo?ecznego na wsi, zwi?kszenie potencja?u zdobywania ?rodków finansowych i ich wykorzystania, a tak?e polepszenie zarz?dzania lokalnymi zasobami i ich waloryzacja.
Aktywizacja spo?eczno?ci wiejskich wymaga w??czenia do planowania i wdra?ania lokalnych inicjatyw partnerów spo?ecznych. Temu przedsi?wzi?ciu s?u?y podej?cie Leader.
Leader jest podej?ciem do rozwoju obszarów wiejskich, polegaj?cym na oddolnym opracowaniu przez lokaln? spo?eczno?? wiejsk? lokalnej strategii rozwoju obszarów wiejskich oraz realizacji wynikaj?cych z niej innowacyjnych projektów ??cz?cych zasoby, wiedz? i umiej?tno?ci przedstawicieli trzech sektorów: publicznego, gospodarczego i spo?ecznego. Przedstawiciele ci tworz? tzw. Lokaln? Grup? Dzia?ania – partnerstwo mi?dzysektorowe, które samodzielnie wybiera projekty, a ich realizacja przyczynia si? do osi?gni?cia celów wspólnie opracowanej strategii. Takie podej?cie oddolne wzmocni spójno?? podejmowanych lokalnie decyzji, podniesie jako?? zarz?dzania i przyczyni si? do wzmocnienia kapita?u spo?ecznego w spo?eczno?ciach wiejskich a tak?e sk?oni do stosowania innowacyjnych rozwi?za? w zakresie rozwoju regionu. Budowa lokalnych strategii niesie ze sob? szereg korzy?ci, w?ród których najwa?niejsze to lepsze wykorzystanie posiadanych zasobów (ludzkich, naturalnych), dostosowanie kierunków dzia?ania do potrzeb podmiotów funkcjonuj?cym na danym obszarze. Ponadto podej?cie lokalne pomaga w wyznaczeniu po??danych i najbardziej dopasowanych kierunków rozwoju oraz pozwala na lepsze zdefiniowanie problemów obszaru i okre?lenie sposobów ich rozwi?zania. Na podstawie liczby z?o?onych przez beneficjentów wniosków w obecnym okresie programowania wynika, ?e zainteresowanie realizowanym w obecnym programie Leaderem jest bardzo du?e, co ?wiadczy o potrzebie realizacji tego instrumentu, z uwzgl?dnieniem koniecznych zmian w zakresie usprawnienia jego wdra?ania. W ramach Schematu I Pilota?owego Programu Leader + na lata 2004-2006 ma powsta? oko?o 174 Lokalnych Grup Dzia?ania. Planowane jest obj?cie ok. 50% powierzchni obszarów wiejskich spe?niaj?cych wymogi dla podej?cia Leader zakresem dzia?ania Lokalnych Grup Dzia?ania (LGD), a liczba Lokalnych Grup Dzia?ania powinna ulec zwi?kszeniu o ok. 50% w stosunku do liczby LGD powsta?ych w okresie programowania 2004-2006. Te wszystkie elementy, jakie ze sob? niesie podej?cie Leader, z pewno?ci? b?d? sprzyja? lepszemu wdro?eniu i absorpcji ?rodków w ramach pozosta?ych osi, ze szczególnym uwzgl?dnieniem osi trzeciej, w ramach której charakter dzia?a? i ich podstawowy cel odpowiada idei tworzenia Lokalnych Strategii Rozwoju.
Realizacja osi 4 w d?u?szej perspektywie przyczyni si? do osi?gni?cia celów Odnowionej Strategii Lizbo?skiej oraz Strategii z Göteborga w tym: zwi?kszenia miejsc pracy i zwi?kszenia ró?norodno?ci gospodarczej obszarów wiejskich. Poprzez wdra?anie podej?cia LEADER mo?liwe b?dzie wzmocnienie kapita?u spo?ecznego na wsi, poprawa samoorganizacji i zarz?dzania na poziomie lokalnym. Jednocze?nie wdra?anie oddolnych zintegrowanych strategii lokalnych pozwoli na zapewnienie zrównowa?onego rozwoju obszarów wiejskich, w tym zachowanie dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego wsi.