23.01.2007 Bruksela (EUROPAP) - Komisja Europejska ogĹ‚osi w Ĺ›rodÄ™ od dawna zapowiadanÄ… reformÄ™ sektora owoców i warzyw w Unii Europejskiej. Reforma daje szanse na wiÄ™ksze wsparcie rolników zrzeszonych w organizacjach producentów. W Polsce najwiÄ™kszych zmian powinni siÄ™ spodziewać plantatorzy pomidorów.

Reforma, do której zaĹ‚oĹĽeĹ„ dotarĹ‚a PAP, ma zwiÄ™kszyć konkurencyjność unijnego sektora owoców i warzyw, otworzyć go nieco na zasady rynkowe i pomóc lepiej stawić czoĹ‚a importowi z Chin i Indii. PodobnÄ… rewolucjÄ™ Komisja Europejska zaproponowaĹ‚a w zeszĹ‚ym roku na rynku wina. Kiedy obie reformy zostanÄ… zaaprobowane przez kraje czĹ‚onkowskie, zakoĹ„czy siÄ™ proces reformowania caĹ‚ej unijnej polityki rolnej, rozpoczÄ™ty w 2002 roku.

GĹ‚ównÄ… zmianÄ… ma być objÄ™cie plantatorów wybranych owoców systemem jednolitych dopĹ‚at, które nie bÄ™dÄ… juĹĽ zaleĹĽeć, jak dotychczas, od wielkoĹ›ci dostaw kierowanych do przetwórców. Z takiego specjalnego wsparcia korzystajÄ… obecnie plantatorzy pomidorów (w tym polscy) oraz cytrusów, brzoskwiĹ„, fig, niektórych gatunków gruszek i Ĺ›liwek (nie uprawianych w Polsce) oraz winogron (przeznaczonych na rodzynki).

Wsparcie, które dostawali dotychczas, zostanie zamienione na dopĹ‚aty bezpoĹ›rednie - takie same, jak obowiÄ…zujÄ…ce juĹĽ w innych sektorach rolnych. Komisja zakĹ‚ada, ĹĽe rolnicy nie stracÄ… na reformie - bÄ™dÄ… dostawać tyle samo, nawet jeĹ›li zaniechajÄ… produkcji pomidorów czy pomaraĹ„czy.

To oznacza, ĹĽe pula dopĹ‚at bezpoĹ›rednich dla polskich rolników tzw. jednolitych pĹ‚atnoĹ›ci obszarowych (na rok 2008 przewidziano 1 572 mln euro) zwiÄ™kszy siÄ™ o 6,7 mln euro rocznie. Teraz trafiajÄ… one do Polski jako dopĹ‚aty do produkcji (tyle dostajÄ… polscy producenci pomidorów przeznaczonych na przetwórstwo). Ale to od decyzji polskich wĹ‚adz bÄ™dzie zaleĹĽeć, czy przekazać tÄ™ kwotÄ™ z powrotem plantatorom pomidorów, czy teĹĽ rozdysponować jÄ… pomiÄ™dzy wszystkich beneficjentów dopĹ‚at bezpoĹ›rednich w Polsce.

Uzyskanie dopĹ‚at bÄ™dzie moĹĽliwe tylko po speĹ‚nieniu tzw. warunków podstawowych dla dopĹ‚at bezpoĹ›rednich (ang. cross compliance), czyli surowych kryteriów w zakresie Ĺ›rodowiska, zdrowia ludzi, roĹ›lin i zwierzÄ…t oraz dobrostanu zwierzÄ…t.

Drugim filarem reformy jest wiÄ™ksze wsparcie dla organizacji producentów (OP) na rynku owoców i warzyw. W Polsce w peĹ‚ni zorganizowany jest dotÄ…d tylko sektor pomidorów do przetwórstwa. W sumie wszystkich OP jest zaledwie siedem, co oznacza, ĹĽe mniej niĹĽ 10 proc. polskiej produkcji owoców i warzyw pochodzi od organizacji producentów (dla porównania ponad 80 proc. w Belgii, Irlandii i Holandii).

Komisja Europejska chce zwiÄ™kszyć swój udziaĹ‚ w finansowaniu tzw. programów operacyjnych organizacji z 50 do 60 proc. we wszystkich nowych krajach czĹ‚onkowskich. Na dodatkowe wsparcie mogÄ… liczyć OP miÄ™dzysektorowe, ponadgraniczne albo te, które siÄ™ Ĺ‚Ä…czÄ… w wiÄ™ksze organizacje.

TakĹĽe za poĹ›rednictwem OP Komisja Europejska chce wspierać wydatki na ochronÄ™ Ĺ›rodowiska (co najmniej 20 proc. kaĹĽdego programu operacyjnego), produkcjÄ™ ĹĽywnoĹ›ci organicznej oraz na promocjÄ™ konsumpcji owoców i warzyw, by dojść do zalecanego przez ĹšwiatowÄ… OrganizacjÄ™ Zdrowia minimum 400 gramów dziennie. Na razie w UE tylko WĹ‚osi i Grecy jedzÄ… odpowiednio duĹĽo owoców i warzyw.

Wartość produkcji owoców i warzyw w 2005 roku siÄ™gnęła w UE blisko 45 mld euro. Ponad poĹ‚owa z tego przypada na HiszpaniÄ™ i WĹ‚ochy; kolejnymi producentami sÄ…: Francja, Grecja, Holandia, Niemcy i Polska.

PierwszÄ… dyskusjÄ™ ministrów rolnictwa krajów UE na temat reformy zaplanowano na poniedziaĹ‚ek w Brukseli.

Michał Kot (PAP)

kot/ krf/ gma/