.:: Dopłaty i Fundusze - Portal Informacyjny ::.

O PROW...

06.10.2006.

W ramach priorytetowych kierunków wsparcia obszarów wiejskich UE, zdefiniowano cztery osie:
OĹ 1: Poprawa konkurencyjnoĹci sektora rolnego i leĹnego
OĹ 2: Poprawa Ĺrodowiska naturalnego i obszarów wiejskich
OĹ 3: JakoĹÄ Ĺźycia na obszarach wiejskich i róĹźnicowanie gospodarki wiejskiej
OĹ 4: Leader

PowyĹźsze kierunki wsparcia w peĹni odzwierciedlajÄ potrzeby Polski w zakresie rozwoju obszarów wiejskich i ustanawiajÄ podstawowe sfery, wokóĹ których zostanÄ zaprogramowane szczegóĹowe instrumenty wsparcia.

OĹ 1: Poprawa konkurencyjnoĹci sektora rolnego i leĹnego
BiorÄc pod uwagÄ niski stopieĹ specjalizacji gospodarstw rolnych, niedoinwestowanie w zakresie infrastruktury produkcji rolnej i rozdrobnienie struktury obszarowej, które przekĹada siÄ na mniejszÄ efektywnoĹÄ produkcji, konieczne bÄdzie zapewnienie odpowiednich instrumentów wsparcia i poniesienie nakĹadów finansowych na pokrycie kosztów, dostosowujÄcych gospodarstwa rolne do rosnÄcych wymagaĹ wspólnotowych (w tym zwiÄzanych z ochronÄ Ĺrodowiska) oraz wzmoĹźonej presji konkurencyjnej ze strony producentów z innych krajów unijnych oraz krajów trzecich. Na ten cel zostanÄ zaplanowane dziaĹania wspierajÄce proces restrukturyzacji gospodarstw rolnych i wzmocnienie kapitaĹu rzeczowego, przy moĹźliwoĹci ograniczenia wsparcia dla gospodarstw najwiÄkszych. Ponadto instrumenty wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich powinny byÄ skierowane na dalszÄ poprawÄ konkurencyjnoĹci przemysĹu spoĹźywczego, w szczególnoĹci w odniesieniu do mikro i maĹych przedsiÄbiorstw, oraz wsparcie kreowania wartoĹci dodanej podstawowej produkcji rolnej.
Poprawa konkurencyjnoĹci sektora rolnego bÄdzie równieĹź realizowana poprzez zapewnienie wsparcia w zakresie jakoĹci produkcji, polepszania infrastruktury wsi i tworzenia grup zrzeszajÄcych producentów rolnych. W odniesieniu do zasobów ludzkich na obszarach wiejskich, w Polsce istnieje potrzeba szerokiego wsparcia w zakresie zdobywania wyksztaĹcenia i podnoszenia kwalifikacji.
Podnoszenie poziomu wyksztaĹcenia i kwalifikacji bÄdzie realizowane poprzez ksztaĹcenia zawodowe, dziaĹania informacyjne i szkoleniowe oraz umoĹźliwienie korzystania z usĹug doradczych. Wsparcie to obejmowaÄ bÄdzie zarówno sektor rolny
jak i leĹny. Dotychczasowe dziaĹania prowadzone przez doradztwo na rzecz rolników i mieszkaĹców wsi, skupione byĹy gĹównie na przygotowaniu rolników do integracji z UE oraz umoĹźliwieniu korzystania z pomocy ze Ĺrodków wspólnotowych. W zwiÄzku z nowymi wyzwaniami istnieje potrzeba zwiÄkszenia zaangaĹźowania doradztwa do podnoszenia kwalifikacji i wiedzy w zakresie nowoczesnego gospodarowania, zarzÄdzania gospodarstwem jako przedsiÄbiorstwem, stosowania zasady wzajemnej zgodnoĹci (cross-compliance), norm produkcji, zdrowia publicznego, dobrostanu zwierzÄt, jakoĹci ĹźywnoĹci, stosowania dobrej praktyki rolniczej i leĹnej zgodnej z ochronÄ Ĺrodowiska oraz czynnej ochrony zasobów przyrody. Poprawa konkurencyjnoĹci rolnictwa wymaga koncentracji ziemi przez usprawnienie przepĹywu gruntów rolnych z gospodarstw nieefektywnych, bÄdĹş w ogóle nieuĹźytkowanej rolniczo, do gospodarstw sprawnych. NiezbÄdna jest takĹźe modernizacja techniczna gospodarstw (zarówno o technologiach industrialnych, jak i zrównowaĹźonych), rozwiniÄcie usĹug produkcyjnych, tworzenie sprawnych ĹaĹcuchów produkcyjno-handlowych zwĹaszcza w zakresie produktów markowych, obejmujÄcych wszystkie ogniwa - od laboratoriów naukowych do handlu i gastronomii. Z kolei, w celu przyspieszenia odpowiednich przeksztaĹceĹ strukturalnych, zostanÄ zaplanowane instrumenty wsparcia skierowane do mĹodych rolników, jak równieĹźzapewnione zostanÄ ĹşródĹa utrzymania osobom w wieku przedemerytalnym, rezygnujÄcym z dziaĹalnoĹci rolniczej.

OĹ 2: Poprawa Ĺrodowiska naturalnego i obszarów wiejskich
Zgodnie z nowoczesnÄ koncepcjÄ modelu rolnictwa, uwzglÄdniajÄcÄ wyniki Rady Europejskiej z Göteborga, które wprowadziĹy problematykÄ zrównowaĹźonego rozwoju jako warunek konieczny do osiÄgniÄcia pozostaĹych celów dotyczÄcych wzrostu gospodarczego - poza podstawowÄ funkcjÄ, jakÄ jest produkcja artykuĹów rolnych - obszary wiejskie peĹniÄ waĹźnÄ rolÄ w zakresie ochrony Ĺrodowiska, w tym ochrony zasobów wodnych i gleb, ksztaĹtowania krajobrazu, ochrony i zachowania siedlisk
oraz róĹźnorodnoĹci biologicznej. Dobry stan Ĺrodowiska naturalnego i róĹźnorodnoĹÄ biologiczna Polski wyróĹźnia siÄ na tle innych krajów Europy. W zwiÄzku z tym wprowadzone zostanÄ odpowiednie instrumenty wsparcia oraz zachÄty dla rolników, które bÄdÄ sprzyjaĹy zachowaniu i poprawie stanu siedlisk przyrodniczych i ostoi gatunków, stanowiÄcych dobro publiczne. Cel ten bÄdzie realizowany poprzez bezpoĹrednie dziaĹania, zwiÄzane z odpowiednimi praktykami rolniczymi w obrÄbie gospodarstwa, takimi jak promowanie zrównowaĹźonego sposobu gospodarowania, odpowiednie uĹźytkowanie gleb i ochrona wód, ksztaĹtowanie struktury krajobrazu, przywracanie walorów lub utrzymanie stanu cennych siedlisk uĹźytkowanych rolniczo. W tym aspekcie szczególne znaczenie majÄ obszary objÄte sieciÄ Natura 2000 oraz obszary, na których bÄdÄ realizowane dziaĹania zgodne z RamowÄ DyrektywÄ WodnÄ (2000/60/WE) w zakresie wspólnotowego dziaĹania w dziedzinie polityki wodnej.
Tego typu wsparcia bÄdÄ dodatkowo synergicznie uzupeĹniane poprzez instrumenty zwiÄzane z róĹźnicowaniem dziaĹalnoĹci gospodarczej w kierunku pozarolniczym, np. zwiÄzane z dziaĹalnoĹciÄ turystycznÄ, rzemieĹlniczÄ, usĹugowÄ, itp. Zachowanie i dobry stan Ĺrodowiska obszarów rolnych, w tym osiÄgniÄcie i utrzymanie dobrego stanu wód i gleb, wiÄĹźe siÄ miÄdzy innymi z utrzymaniem ciÄgĹoĹci ich uĹźytkowania rolniczego, tradycyjnego uĹźytkowania ĹÄk i pastwisk. Dotyczy to takĹźe obszarów, gdzie ze wzglÄdu na utrudnienia wynikajÄce z obecnoĹci gruntów sĹabszej jakoĹci oraz poĹoĹźeniu na stokach oraz w paĹmie podgórskim i
górskim, jest to maĹo opĹacalne. W rejonach tych istnieje ryzyko marginalizacji i zaprzestania dziaĹalnoĹci rolniczej na gruntach rolnych o sĹabszej jakoĹci. W zwiÄzku z tym szczególne tam konieczne bÄdzie zapewnienie wsparcia dla uĹźytkowania rolniczego. Planowany obszar do objÄcia instrumentami sprzyjajÄcymi unikaniu marginalizacji i zaprzestania dziaĹalnoĹci rolniczej na gruntach rolnych o sĹabszej jakoĹci pokrywa ponad 53% powierzchni kraju. Poprawa Ĺrodowiska i zrównowaĹźone uĹźytkowanie obszarów wiejskich wiÄĹźe siÄ nie tylko z gruntami rolnymi, ale równieĹź z lasami. W tym celu planowane sÄ instrumenty, które przyczyniÄ siÄ do zwiÄkszenia stopnia lesistoĹci w Polsce, poprzez przeznaczanie gruntów rolnych (uĹźytkowanych i odĹogowanych) do zalesienia. WiÄkszoĹÄ moĹźliwych do realizacji dziaĹaĹ zwiÄzanych z ochronÄ Ĺrodowiska naturalnego ma charakter wieloletni, a ich realizacja bÄdzie w sposób trwaĹy wpĹywaÄ na zrównowaĹźony i wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich. Ze wzglÄdu na uniwersalny charakter dziaĹaĹ i zróĹźnicowanÄ ofertÄ, z instrumentów wsparcia bÄdÄ korzystaĹy zarówno silne i dobrze zorganizowane gospodarstwa, jak równieĹź mniejsze, funkcjonujÄce w sposób tradycyjny, tj. przy duĹźych nakĹadach pracy wĹasnej i niewielkiej presji na Ĺrodowisko.

OĹ 3: JakoĹÄ Ĺźycia na obszarach wiejskich i róĹźnicowanie gospodarki wiejskiej
Poprawa jakoĹci Ĺźycia na obszarach wiejskich jest celem, który ĹÄczy siÄ zarówno z podstawowymi kierunkami rozwoju ekonomicznego i spoĹecznego gospodarstw rolnych poprzez wzmocnienie potencjaĹu ekonomicznego, restrukturyzacjÄ i modernizacjÄ, jak i dobrymi warunkami do Ĺźycia pod wzglÄdem jakoĹci Ĺrodowiska i krajobrazu, infrastrukturÄ spoĹecznÄ i technicznÄ. Instrumenty dostÄpne w ramach Osi 3 uzupeĹniajÄ priorytety zdefiniowane w ramach pierwszych dwóch osi i w sposób synergiczny mogÄ pozytywnie oddziaĹywaÄ na mieszkaĹców obszarów wiejskich. Pobudzanie dziaĹalnoĹci gospodarczej na obszarach wiejskich bÄdzie poĹrednio wpĹywaÄ takĹźe na moĹźliwoĹÄ koncentracji produkcji rolniczej i przejĹcia ludnoĹci zwiÄzanej z rolnictwem do pracy w innych sektorach gospodarki, a co za tym idzie – tworzyÄ warunki dla przeksztaĹceĹ wewnÄtrz sektora rolnego, w tym zwĹaszcza redukcji bezrobocia ukrytego, powiÄkszania areaĹu gospodarstw rolnych, ich modernizacji, poprawy konkurencyjnoĹci i ukierunkowania rynkowego produkcji. Pierwsza grupa dziaĹaĹ dotyczy róĹźnicowania dziaĹalnoĹci gospodarczej. W Polsce te dziaĹania stanowiÄ ogromnÄ szansÄ dla mieszkaĹców obszarów wiejskich, przede wszystkim ze wzglÄdu na duĹźe zasoby ludzkie i wysoki poziom bezrobocia. Do najwaĹźniejszych zadaĹ naleĹźy zwiÄkszanie wartoĹci dodanej do produktów np. poprzez konfekcjonowanie, stymulowanie rynku produktów lokalnych i regionalnych, turystyki, handlu, doradztwa, usĹug. W tym kontekĹcie priorytet stanowi zapewnienie pracy i dochodów przez rozwój dziaĹalnoĹci pozarolniczej. Niskie dochody wynikajÄce z niedostatecznego wykorzystania zasobów pracy rodzin wiejskich to podstawowy problem spoĹecznoekonomiczny. Rolnictwo bÄdzie absorbowaÄ coraz mniejszy zasób siĹy roboczej, zaĹ strategiczna wizja zakĹada utrzymanie ĹźywotnoĹci obszarów wiejskich. W zwiÄzku z tym ciÄĹźar zatrudnienia wiejskich zasobów pracy powinny przejmowaÄ dziaĹalnoĹci nierolnicze. Z tego punktu widzenia szczególnie istotne jest wszechstronne wsparcie dla procesu tworzenia pozarolniczych miejsc pracy na wsi oraz uĹatwiania zatrudnienia w lokalnych oĹrodkach miejskich dla osób ze wsi. W procesach rozwoju obszarów wiejskich szczególna rola przypada wĹaĹnie oĹrodkom miejskim – jako podstawowym miejscom, w których ludnoĹÄ wiejska moĹźe znaleĹşÄ miejsca pracy i podwyĹźszyÄ poziom edukacji i umiejÄtnoĹci oraz znaleĹşÄ zaspokojenie potrzeb zdrowotnych i aspiracji kulturalnych. Szczególne znaczenie w tym kontekĹcie ma wspieranie rozwoju tych funkcji maĹych miast i wybranych oĹrodków gminnych, które zwiÄzane sÄ bezpoĹrednio z procesami restrukturyzacyjnymi na obszarach wiejskich, w tym w szczególnoĹci usĹug zdrowotnych, edukacji na poziomie szkolnictwa Ĺredniego, rozwoju maĹych firm w sektorach pozarolniczych, turystyki przyjazdowej, funkcji uzdrowiskowych. DrugÄ grupÄ stanowiÄ instrumenty majÄce na celu poprawÄ jakoĹci Ĺźycia. DotyczÄ one odnowy wsi, poprawy stanu dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. W peĹni uwzglÄdniajÄ one waĹźne funkcje spoĹeczne i kulturalne, co z pewnoĹciÄ przyczyni siÄ do polepszenia jakoĹci Ĺźycia i moĹźe stanowiÄ dodatkowy czynnik, ksztaĹtujÄcy przemiany strukturalne i przeciwdziaĹajÄcy depopulacji, a wrÄcz tworzÄcy silniejsze poczucie identyfikacji mieszkaĹców z obszarów wiejskich z ich regionem wraz z jego tradycjami i wartoĹciami.

OĹ 4: Leader
LEADER jest podejĹciem przekrojowym, umoĹźliwiajÄcym realizowanie i wdraĹźanie celów przede wszystkim Osi 3. Celem Osi 4 jest aktywizacja mieszkaĹców obszarów wiejskich poprzez budowanie potencjaĹu spoĹecznego na wsi, zwiÄkszenie potencjaĹu zdobywania Ĺrodków finansowych i ich wykorzystania, a takĹźe polepszenie zarzÄdzania lokalnymi zasobami i ich waloryzacja.
Aktywizacja spoĹecznoĹci wiejskich wymaga wĹÄczenia do planowania i wdraĹźania lokalnych inicjatyw partnerów spoĹecznych. Temu przedsiÄwziÄciu sĹuĹźy podejĹcie Leader.
Leader jest podejĹciem do rozwoju obszarów wiejskich, polegajÄcym na oddolnym opracowaniu przez lokalnÄ spoĹecznoĹÄ wiejskÄ lokalnej strategii rozwoju obszarów wiejskich oraz realizacji wynikajÄcych z niej innowacyjnych projektów ĹÄczÄcych zasoby, wiedzÄ i umiejÄtnoĹci przedstawicieli trzech sektorów: publicznego, gospodarczego i spoĹecznego. Przedstawiciele ci tworzÄ tzw. LokalnÄ GrupÄ DziaĹania – partnerstwo miÄdzysektorowe, które samodzielnie wybiera projekty, a ich realizacja przyczynia siÄ do osiÄgniÄcia celów wspólnie opracowanej strategii. Takie podejĹcie oddolne wzmocni spójnoĹÄ podejmowanych lokalnie decyzji, podniesie jakoĹÄ zarzÄdzania i przyczyni siÄ do wzmocnienia kapitaĹu spoĹecznego w spoĹecznoĹciach wiejskich a takĹźe skĹoni do stosowania innowacyjnych rozwiÄzaĹ w zakresie rozwoju regionu. Budowa lokalnych strategii niesie ze sobÄ szereg korzyĹci, wĹród których najwaĹźniejsze to lepsze wykorzystanie posiadanych zasobów (ludzkich, naturalnych), dostosowanie kierunków dziaĹania do potrzeb podmiotów funkcjonujÄcym na danym obszarze. Ponadto podejĹcie lokalne pomaga w wyznaczeniu poĹźÄdanych i najbardziej dopasowanych kierunków rozwoju oraz pozwala na lepsze zdefiniowanie problemów obszaru i okreĹlenie sposobów ich rozwiÄzania. Na podstawie liczby zĹoĹźonych przez beneficjentów wniosków w obecnym okresie programowania wynika, Ĺźe zainteresowanie realizowanym w obecnym programie Leaderem jest bardzo duĹźe, co Ĺwiadczy o potrzebie realizacji tego instrumentu, z uwzglÄdnieniem koniecznych zmian w zakresie usprawnienia jego wdraĹźania. W ramach Schematu I PilotaĹźowego Programu Leader + na lata 2004-2006 ma powstaÄ okoĹo 174 Lokalnych Grup DziaĹania. Planowane jest objÄcie ok. 50% powierzchni obszarów wiejskich speĹniajÄcych wymogi dla podejĹcia Leader zakresem dziaĹania Lokalnych Grup DziaĹania (LGD), a liczba Lokalnych Grup DziaĹania powinna ulec zwiÄkszeniu o ok. 50% w stosunku do liczby LGD powstaĹych w okresie programowania 2004-2006. Te wszystkie elementy, jakie ze sobÄ niesie podejĹcie Leader, z pewnoĹciÄ bÄdÄ sprzyjaÄ lepszemu wdroĹźeniu i absorpcji Ĺrodków w ramach pozostaĹych osi, ze szczególnym uwzglÄdnieniem osi trzeciej, w ramach której charakter dziaĹaĹ i ich podstawowy cel odpowiada idei tworzenia Lokalnych Strategii Rozwoju.
Realizacja osi 4 w dĹuĹźszej perspektywie przyczyni siÄ do osiÄgniÄcia celów Odnowionej Strategii LizboĹskiej oraz Strategii z Göteborga w tym: zwiÄkszenia miejsc pracy i zwiÄkszenia róĹźnorodnoĹci gospodarczej obszarów wiejskich. Poprzez wdraĹźanie podejĹcia LEADER moĹźliwe bÄdzie wzmocnienie kapitaĹu spoĹecznego na wsi, poprawa samoorganizacji i zarzÄdzania na poziomie lokalnym. JednoczeĹnie wdraĹźanie oddolnych zintegrowanych strategii lokalnych pozwoli na zapewnienie zrównowaĹźonego rozwoju obszarów wiejskich, w tym zachowanie dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego wsi.

« poprzedni artykuł

WSTECZ